گرفتگی صدا

همه ما کمابیش در مقطع زمانی خاصی دچار گرفتگی صدا شده ایم. اما چه وقت برای این مشکل باید به پزشک مراجعه کرد؟

1. گرفتگی صدا بیش از 2 هفته طول کشیده است.

2. گرفتگی صدا بدون وجود سرماخوردگی، آلرژی یا آسیب روی داده است.

3. همراه با گرفتگی صدا، برجستگی یا تورّم در گردن، درد به هنگام حرف زدن، یا ترشح سبز رنگ از بینی وجود دارد.

- گرفتگی صدا نشانه چیست؟

تـارهـای صـوتی، که نـوارهـای کوچـک ماهـیچه ای در گلـو هسـتند، بـا تنفـس حـرکت می کننـد و هـنگام حـرف زدن دچـار لـرزش می شـونـد. وقتی صـدا می گـیرد، معـلوم می شـود که چـیزی مانـع انجـام درسـت لـرزش آنـها شـده اسـت. ایـن رخـداد معمـولاً التهـاب اسـت- در اثـر داد زدن برای تشـویق تیـم مـورد علاقـه در زمـین فـوتبال، حـرف زدن زیـاد با صـدای بلنـد، فریـاد زدن بـر سـر کـودکانتـان، یـا حـتی آواز خواندن با صدای بلند. کسانی که استفاده (یا سوء استفاده) بیش از حدّ از صدایشان می کنند (مثل آواز خوانان یا مداحان و ....) گرهک های کوچکی بر روی تارهای صوتیشان پدیدار می شود که باعث گرفتگی صدا می گردند.

الـبته این تنهـا عـلت گرفـتگی صـدا نیسـت. عفـونت سـینوس ها یا دسـتگاه تنفـس فـوقانی، مـثل سـرمـاخـوردگی نیـز تارهـای صـوتی را ملتهـب می کند. لارنژیت که اصطلاحاً خروسک نامیده می شود نیز مصداق همین حالت است. هر حالتی که به سرفه های مکرر منجر شود می تواند باعث گرفتگی صدا شود.

علت شایع دیگری برای گرفتگی صدا برگشت شبانه اسید معده به مری و گلو است که در خواب اتفاق می افتد. اشکال این برگشت در این است که انسان متوجه نمی شود. یکی از نشانه های آن بدبویی تنفس در صبح است. پس اگر گرفتگی بدون دلیل صدا همراه با بدبوئی تنفس صبحگاهی دارید، ممکن است برگشت شبانه اسید معده علت آن باشد.

آلـرژی هـا هـم می تـواننـد عـامل غیرمسـتقیم گـرفتگی صـدا باشـند، چـون باعـث سـرفه کردن، تنفـس از دهـان و آبـریـزش پشـت بینـی بـه داخل حلق می شوند که التهاب تارهای صوتی را به همراه دارد. چیزهایی مثل سیگار کشیدن و بخار مواد شیمیائی هم تارهای صوتی را تحریک کرده و گرفتگی صدا ایجاد می کنند.

سـیگاری هـا از طـریق دیگری هـم دچـار گرفتگی صـدا می شـوند: بـا به وجـود آمدن تومـور سـرطانی یا رشـد غـیرعـادی تـارهای صـوتی این مـورد در سیگاری ها بیشتر از سایرین دیده می شود و در تمام این موارد خشکی هوا، گرفتگی صدا را تشدید می کند.

درمان ها

اگر عضو گروه آواز یا هم آوایی یا هرگونه خوانندگی هستید، به این معنی نیست که با گرفتگی صدا حتماً باید از این کار دست بردارید. راههایی برای بهبود آن و برگشت صدای طبیعی وجود دارد.

- به صدایتان استراحت بدهید. سکوت کامل بهترین راه بهبود گرفتگی صداست. لااقل از پچ پچ کردن و فریاد زدن بپرهیزید. پچ پچ کردن فشار زیادی بر تارها وارد می کند. اگر لازم است با صدای آرام حرف بزنید.

- گلو را مرطوب کنید. استنشاق بخار آب داغ از درمان های بسیار مؤثر است. از دوش آب گرم یا دستگاه بخور کمک بگیرید. گذاشتن دستگاه بخور در اتاق خواب از خشک شدن هوای آن جلوگیری می کند.

در درون بدن هم نیاز به آب کافی دارید. خوردن آب را به قدری زیاد کنید تا ادرارتـان بی رنگ شود. اگر ویتامـین هـایی مـثل A و یا B12 یا داروهـای تغییر دهنده رنگ ادرار مصرف می کنید و ادراری رنگ نمی شود، خوردن روزانه 10 تا 12 لیوان آب کافی است.

- سوپ مرغ بخورید. اگر دچار گرفتگی صدا در اثر سرماخوردگی شده اید، سوپ مرغ با سیر بخورید. گرمای آن هم اثر ضد التهابی و مرطوب کننده دارد، ترشح مخاطی را کم می کند و نوتروفیل ها را افزایش می دهد.

- ترشـحات مخاطی را کـم کنیـد. داروهـای کاهـش دهـنده ترشـحات مخـاطی مصـرف کنید. امـا از مصـرف داروهـای ضـد حسـاسیت خـودداری کنیـد (مثل آنتی هیستامین)، چـون گلو را خشـک می کننـد. داروهـای ضـد احـتقان هـم در کاهـش ترشحات مخاط مؤثرند، ولی اگر ناراحتی قلبی دارید، قبل از مصرف آنها با پزشک مشورت کنید. برخی از این داروها فشار خون را بالا می برند.

- آسپیرین مصرف نکنید. در التهـاب ناشـی از سـرماخـوردگی تارهـای صـوتی، آسـپیرین باعـث آسـیب بیشـتر بـه آنهـا می شـود و گرفـتگی صـدا را تشدید می کند. از مسکن های دیگری استفاده کنید.

- سرفه خود را درمان کنید. برای جلوگیری از سرفه و آسیب بیشتر به تارهای صوتی، از داروهای ضد سرفه و خلط آور استفاده کنید.

- غرغره نکنید. برخلاف عقیده شایع، غرغره کردن با دهان شویه عملاً گرفتگی صدا را بدتر می کند. بیشتر دهان شویه ها حاوی الکل هستند و تارهای صوتی را دچار خشکی و بی آبی می کنند. محلول های غرغره اصلاً نزدیک به تارهای صوتی نمی شوند و خود عمل غرغره کردن مضر است، چون تارهای صوتی را به هم زده و تورم آنها را بیشتر می کنند.

- کافئین مصرف نکنید. کافئین موجود در قهوه، کوکا و شکلات یک عامل خشک کننده گلو است و کمکی به تارهای صوتی نمی کند.

درمان های طبی

اگر گرهـک هایی روی تارهـای صـوتی مشـاهده شـود و یا انـدازه آنهـا بزرگ شـود، باید به پزشـک متخصـص گوش و حـلق و بینـی مراجعـه کنیـد. اگر گرهک های تارهای صوتی با استراحت و روش های رفع گرفتگی صدا از بین نروند، پزشک شما را به متخصصی برای آموزش دوباره تارهای صـوتی معرفی می کند. در موارد شـدید، ممکن اسـت عمـل جـراحی لازم شــود. اگر پزشـک وجود تومـوری را تشخیص دهد، زیاد نگران نشـوید. بیشتر تومورهای تارهای صوتی کوچکند و اگر در مراحل اولیه دیده شوند، به آسانی قابل درمان هستند.

پیشگیری

اگر یک بار دچار گرفتگی صدا شدید، می توانید از تکرار آن جلوگیری کنید.

1. کسی که زیاد از صدایش استفاده می کند، یک ورزشکار صوتی است و مانند هر ورزشکاری باید پیش از مسابقه خود را گرم کند. شما هم قبل از سخنرانی یا آواز خواندن کمی حنجره خود را تمرین بدهید.

ماهیچه های گردن را با دست هایتان به آرامی مالش دهید و به راحتی تنفس کنید و فک هایتان را آزاد بگذارید. شانه هایتان را در جهات مختلف بگردانید و آنها را به آرامی تکان دهید. چند جرعه آب بخورید. زبان را کمی در دهان حرکت دهید و بیرون بیاورید. چند خمیازه بکشید و با لب های بسته صداهای آرامی ادا کنید تا لرزش آنها را حس کنید. بعد از سخنرانی یا آواز هم همین کارها را تکرار کنید تا دچار گرفتگی صدا نشوید.

2. گلـو را تحـریک نکـنید. دود سـیگار، بخـارهای شیمیائی و خاک ارّه باعث گرفتگی صـدا می شـوند. سـیگار نکشید و با سیگاری ها هم نشین نشوید. در جاهایی که مواد محرک و خاک ارّه وجود دارد ماسک بزنید.

3. صـدا را صـاف نکنید. صاف کردن صدا عادت بدی است که ترک آن سخت است. به جای آن آب دهان را قورت بدهید. یک عمل بلع را به آهستگی انجام دهید، انگار که واقعاً لقمه ای از غذا را می بلعید. این کار احساس وجود چیزی در گلو را از بین می برد.

4. پیش از پرواز دوش بگیرید. اگر زیاد با هواپیما مسافرت می کنید، صدایتان 2 دشمن پیدا می کند: هوای خشک و لزوم صحبت کردن در میان موتور هواپیما. دوش گرفتن با آب گرم پیش از پرواز و خوردن مقدار زیادی آب در حین پرواز می تواند کمک کننده باشد.

5. نزدیک به هم حرف بزنید. اگر در محیط پر سر و صدایی مجبور به صحبت با کسی هستید، در میـدان شـنوایی او صـحبت کنید. بهـترین روش صـحبت رو در رو است که در آن، شنونده حرکات لب ها را نیز می خواند.